• EN
سوالات متداول
 سؤال وجواب :
 
سؤال وجواب درباره اهداء خون:
 
1- چرا بايد خون اهداكنيم؟
 
خون سالم نجات دهنده زندگي است. هر روزه شاهد مرگ هزاران نفر خواهيم بود، اگر افرادي خير خواه خون خود را اهدا ننمايند. بسياري از ما كساني را مي‌شناسيم كه اگر به دليل تقديم هديه حيات ( خون سالم) از جانب فرد ديگري نبود، از بين رفته بودند .
 

اكثراً انتقال خون در موارد ذيل صورت مي پذيرد:

  • در بانوان به منظور مداواي خونريزي حاصل از بارداري
  • كودكان مبتلا به كم خوني شديد
  • آسيب ديدگان ناشي ازحادثه
  • بيماران سرطاني و بيماران تحت  عمل جراحي
هر ساله حدود پانصد هزار نفر از بانوان، در سراسر جهان به دليل عوارض مربوط به بارداري از بين مي‌روند حدود 25 درصد از اين موارد به نوعي در ارتباط با از دست دادن خون مي باشد اگر خون كافي در دسترس بود بسياري از اينها نجات مي‌يافت.
 
2- آيا جايگزيني براي انتقال خون وجود دارد؟
 

ضرورت انتقال خون را مي‌توان در اغلب موارد با پيشگيري، تشخيص سريع و درمان شرايطي مانند كم خوني و مالاريا از بين برد.

مي توان از آن با استفاده از جايگزيني مايع به صورت داخل وريدي (Intravenous  replacement fluids ) به منظور جايگزيني حجم خون يا مواد دارويي با استفاده از روش‌هاي ديگر در راستاي به حداقل رساندن از دست دادن خون، جلوگيري نمود، اما هميشه بيماران بسياري وجود دارند كه زندگي آنها به دسترسي به «خون سالم» وابسته است.

بيماران بسيار ديگري مانند هموفيلي‌ها به فرآورده هاي خوني،‌كه از خون اهدا شده بدست مي‌آيد، وابسته‌اند.

دانشمندان سرگرم تحقيق براي تهيه خون مصنوعي مي‌باشند، اما موفقيت آنها در آينده قابل پيش بيني، بعيد به نظر مي‌رسد.

3-چه گروه هاي خوني موردنيازند؟ چهار گروه خوني AB , B , A , O وجود دارند.

خون اهداكنندگان داراي گروه هاي خوني مختلف، هميشه موردنياز است، اما خون گروه O معمولا بالاترين تقاضا را دارد زيرا متداولترين گروه بوده و مي‌تواند به بيماراني كه گروه خوني ديگري دارند نيز تجويز شود.
 
3- خون سالم چيست؟
 

خون سالم، خوني است كه هيچ زياني به فرد گيرنده آن وارد نمي‌نمايد. خون سالم مي‌تواند نجات دهنده حيات باشد در حالي كه خون ناسالم مي‌تواند موجب بيماري شديد شده يا حتي مرگ گيرنده را به همراه داشته باشد.

خون ناسالم خوني است كه در هنگام اهدا، عامل عفوني در خون اهداكننده وجود داشته باشد و توسط انتقال خون يا از طريق هر فرآورده‌اي كه از آن خون توليد مي‌شود، منتقل گردد.

عفونت‌هايي كه مي‌توانند توسط خون آلوده منتقل شوند عبارتند از:

  • HIV كه منجر به AIDS مي‌شود.
  • هپاتيت B
  • هپاتيت c
  • سيفليس
  • بيماري شاگاس ( مخصوص آمريكاي جنوبي، مركزي و برخي نقاط خاص است و در ايران موردي ندارد.)
  •  مالاريا
  • HTLV
4- چه كسي مي‌تواند خون اهداكند؟
 

اكثر افراد سالمي كه مبتلا به بيماري عفوني ( كه از طريق خون منتقل مي‌شود) نيستند، مي‌توانند خون اهدا نمايند.

سن مناسب براي مردمي كه اهداي خون مي‌كنند، ميان كشورهاي مختلف متفاوت است، اما به طور متداول بين 17 تا 65 سالگي است.

مشروط بر آنكه معيارهاي اهداكنندگان سالم در نظر گرفته شود، بسياري از مراكز اهداي خون، افرادي كه بين 16 سال و بيش از 65 سال سن دارند را مي‌پذيرند.
 
5- چه كسي نبايد خون اهداكند؟
 

شما نبايد خون اهداكنيد اگر سلامتي خود شما در نتيجه آن آسيب ببيند.

مهمترين نكته مورد توجه سرويس انتقال خون، حصول اطمينان از اين نكته است كه اهداي خون به فرد اهداكننده آسيب نمي‌زند.

شما نبايد خون اهداكنيد اگر:

  • احساس بيماري مي‌كنيد
  • باردار هستيد يا در يك سال گذشته باردار بوده‌ايد؟
  • شرايط پزشكي خاصي داريد، مانند بيماري قلبي، فشار خون كم يا زياد، ديابت، صرع.
  • اگر از بعضي از داروها استفاده مي‌كنيد.

شما ممكن است بتوانيد در زمان ديگري خون اهدا نمائيد؛ اگر چه در برخي از موارد، ممكن است براي هميشه از اهداي خون منع گرديد كه دليل آن حمايت از سلامتي شماست.

شما نبايد خون اهدا كنيد اگر خون شما، حتي به احتمال كم، ممكن است به فرد گيرنده زيان برساند.خون آلوده مي‌تواند آلودگي‌هايي را به فرد گيرنده آن منتقل نمايد كه زندگي وي را به مخاطره اندازد.

شما نبايد خون اهدا كنيد اگر:

  • شما به يك بيماري كه ازراه جنسي منتقل مي‌شود مانند HIV يا سيفليس يا سوزاك مبتلا هستيد يا احتمال مي‌دهيد كه اخيراً به آن مبتلا شده‌ايد؛ زيرا اين بيماري‌ها مي‌توانند از طريق خون شما به فرد گيرنده منتقل گردند.
  • اگر زندگي شما به نحوي است كه شما را در خطر ابتلا به يك آلودگي كه ممكن است از طريق خون منتقل شود، قرار مي‌دهد؛ به عنوان مثال اگر شما با بيش از يك نفر روابط جنسي داريد.
  • اگر حتي يكبار مواد مخدر تزريق كرده‌ايد.
  • اگر اخيراً يك خالكوبي انجام داده‌ايد يا قسمتي از بدنتان، مثلاً گوشتان را سوراخ كرده‌ايد.
6- چه كارهايي قبل و پس از اهداي خون صورت مي‌پذيرد؟
 

بسته به اينكه شما اهداكننده مستمر بوده، يا اولين باري است كه خون اهدا مي‌كنيد، سرويس انتقال خون بايد اطمينان حاصل كند كه اهداي خون، هيچگونه زياني به شما نمي‌رساند. همچنين مي‌بايست اطمينان حاصل شودكه خون شما براي شخصي كه آن را دريافت مي‌نمايد نيز كاملاً بي‌ضرر است.

قبل از اهداي خون، چندين سوال در مورد تاريخچه پزشكي شما، سلامت و روش زندگي شما در گذشته وحال پرسيده مي‌شود، ممكن است از شما سوالاتي در ارتباط با سفرهاي اخير شما پرسيده شود. به عنوان مثال اگر شما در ناحيه‌اي زندگي مي‌كنيد كه مالاريا وجود ندارد، از شما سوال مي‌شود كه آيا اخيراً سفري به يك منطقه گرمسيري داشته‌ايد.

اين سوالات فقط به منظور حفظ سلامت شما وسلامت شخصي است كه خون شما را دريافت مي‌نمايد. هر گونه سوال در مورد اطلاعات شخصي به صورت محرمانه حفظ شده، از آن به منظور ديگري استفاده نخواهد شد.

به شما گفته خواهد شد كه آيا براي اهداي خون مناسب هستيد و اگر خير، آيا مي‌توانيد در آينده خون اهدا نماييد. در صورت نياز، شما به يك مركز بهداشتي يا سرويس مشاوره براي مراقبت يا مشاوره بيشتر ارجاع داده مي‌شويد.

معاينه پزشكي مختصري هم از شما بعمل خواهد آيد تا نبض، فشار خون و وزن شما كنترل گردد. سپس يك قطره خون از نوك انگشتتان گرفته مي‌شود تا اطمينان حاصل گردد كه اهداي خون، شما را كم خون نمي‌نمايد.

سلامت شما براي سرويس انتقال خون بسيار مهم بوده ، بدون حصول اطمينان از اهداي بي خطر خون، از شما خوني گرفته نمي‌شود .

اهداي خون ساده مي‌باشد؛ شما به راحت‌ترين حالت ممكن، اغلب بر روي تخت يا صندلي مخصوص، قرار مي‌گيريد.

ناحيه داخل آرنج شما با محلول‌هاي ضد عفوني كننده، قبل از آنكه يك خونگير آموزش ديده، سوزن استريل خود را كه به يك كيسه خون مخصوص متصل است، وارد وريد شما نمايد، پاك مي‌كند. زمان جمع آوري خون يعني از زماني كه فلبوتومي شروع مي‌شود تا اينكه كيسه خون به اندازه كافي پرشود، نبايد از ده دقيقه تجاوز نمايدو معمولاً كمتر از اين مدت است، ليكن كل زمان اهداي خون (خونگيري وزمان استراحت) حدود 20 تا 25 دقيقه طول مي‌كشد.
 
7- چه مقدار خون گرفته مي‌شود؟
 

در اكثر كشورها حجم خون جمع آوردي شده 450 ميلي متر، يعني كمتر از ده درصد حجم كل خون است( يك فرد بالغ به طور متوسط 5/4 تا 5/5 ليتر خون دارد) . دربعضي كشورها 250 ميلي ليتر خون گرفته مي‌شود.

بدن شمامايع از دست رفته را بين 12 تا 24 ساعت جبران مي‌كند، گاهي اين زمان تا 36 ساعت هم طول مي‌كشد. تعدادگلبول قرمز شما در 21 روز به حالت طبيعي بر مي‌گردد.

 

8- آيا خطري در اهداي خون وجود دارد؟
 

در صورت استفاده از تجهيزات جديد استريل ويكبار مصرف ،‌هيچ خطري در ارتباط با ابتلا به بيماري از جمله HIV هپاتيت يا B از طريق اهداي خون وجود ندارد .

به خاطر داشته باشيد كه از شما فقط در زماني خون گرفته مي‌شود كه شما سالم باشيد. سلامت وآسايش شما براي سرويس انتقال خون حائز اهميت بسياري است. اهداي خون بسيار بي خطر بوده تعداد بسيار كمي از اهداكنندگان ممكن است پس از اهداي خون بي حال مي‌شوند. اگر چنين موردي رخ دهد، مي‌بايست قبل از برگشت به فعاليت‌هاي طبيعي روازنه، به ميزان كافي استراحت كرد. اگر شغل شما در جايي است كه اين             بي حالي،‌شما يا ديگران را در معرض خطر قرار مي‌دهد نبايد آن روز به سركار برويد .
 
9- تعداد دفعاتي كه مي‌توانيم اهداي خون كنيم چقدر است؟
 
افراد بالغ سالم مي‌توانند به طور مستمر خون دهند . در اكثر كشورها مردان هر سه ماه يكبار و خانم ها هر 4 ماه يكبار مي‌توانند خون اهدا نمايند. ( شايان ذكر است كه فاصله ميان دو بار اهداي خون متوالي مي‌تواند 8 هفته باشد اما دفعات اهداي خون در سال براي مردان 4 بار و براي بانوان 3 بار است)
 
10- چرا بايد به طور مستمر خون اهدا كنيم؟
 

ذخيره منظمي از خون ضروري است، عمر گلبول قرمز فقط 35 روز و پلاكت 5 روز پس از اهداي خون مي‌باشد و بعد از اين مدت نمي‌توان از آن استفاده نمود.

هنگامي كه مردم به صورت منظم (مستمر) خون اهدا كنند، سرويس انتقال خون مي‌تواند جمع آوري خون را به نحوي طراحي نمايد كه به طور عادي مقدار كافي از هر گروه خوني جهت رفع نيازهاي كشور در دسترس باشد.

بدون وجود اهداكنندگان مستمر، تهيه« خون كافي و سالم» قابل دسترسي مشكل مي‌باشد.اهداكنندگان مستمر داوطلب سالم تر از ديگر اهدا كنندگان خون، از جمله داوطلبان بار اول مي‌باشند، زيرا اهميت خون سالم را درك مي كنند .

همچنين احتمال پاسخگويي اهدا كنندگان مستمر به اهداي خون در مواقع اضطراري بيشتر است، از جمله در مواردي كه حجم زيادي از خون موردنياز است يا زماني كه ذخيره خون كم است به عنوان مثال در ايام تعطيل.
 
11- چه آزمايشهايي قبل از انتقال خون بر روي خون اهدا شده انجام مي‌شود؟
 

سازمان بهداشت جهاني توصيه مي‌نمايد كه تمام خونهاي اهدايي براي عوامل عفوني ذيل كه ممكن است از طريق انتقال خون منتقل گردد، آزمايش شوند.

  • HIV
  • ويروس هپاتيتB
  • سيفليس
  • هپاتيت C

هپاتيت C از مهمترين آزمايشات لازم بر روي خون‌هاي اهدايي است كه از سال 1991-1990 انجام آن توصيه شده است .

سازمان بهداشت جهاني همچنين توصيه مي‌نمايد در جايي كه مناسب و امكان پذير است خون اهدايي براي عوامل عفوني ديگر از جمله:

  • هپاتيت
  • بيماري شاگاس( مخصوص آمريكاي جنوبي، مركزي و برخي نقاط خاص است ودر ايران موردي ندارد)
  • مالاريا

مورد آزمايش قرار گيرد.

اگر چه خون به صورت داوطلبانه اهدا مي‌شود اما هزينه آزمايش‌هاي انجام شده و فرآوري آن قبل از اجازه انتقال خون، حداقل 50 دلار آمريكا است( در ايران اين رقم حدود پنجاه هزار تومان مي‌باشد) كه به طور رايگاه در اختيار مراكز درماني قرار داده مي‌شود.

در صورتي كه آزمايش‌ها، حضور عوامل عفوني در خون رانشان دهند، خون اهدايي بايست حذف شود كه در نتيجه ، هزينه بسيار زياد مالي و صرف نيروي انساني زيادي را بي جهت در بر دارد.

همچنين خون، از نظر شناسايي گروه خوني فرد اهداكننده و هر گونه پادتني كه در خون، قبل از انتقال آن وجود دارد، آزمايش مي‌شود . اين امر به دليل حصور اطمينال از سازش ميان خون اهداكننده و فرد گيرنده خون است تا از واكنش‌هاي ايمني شديد و زيان آور پس از انتقال خون جلوگيري شود .
 
 
سؤال و جوابهاي در مورد هپاتيت و ايدز
 
 
هپاتيت چيست؟ علل آن كدامند؟
 
هپاتيت يعني التهاب كبد و در ميان عوام مردم به يرقان و زردي مشهور است . مهم ترين عوامل ايجاد كننده آن ويروس ها هستند . ويروس ها موجودات بسيار ريزي هستند ويروس ها موجودات بسياري ريزي هستند كه از فرد آلوده به فرد سالم منتقل مي شوند و براي رشد و تكثير خود به يك موجود زنده نياز دارند . تاكنون 6 نوع ويروس هپاتيت شناخته شده است كه شايع ترين آنها ويروس هاي هپاتيت (A ) و (B)و (C) هستند . عوامل ديگري مثل داروها ،‌بيماري هاي توارثي، خود ايمني و مصرف مشروبات الكلي نيز مي توانند سبب بروز بيماري هپاتيت شوند .
 

ويروس هپاتيت«بي»

ناقل بيماري هپاتيت «بي»
 
ناقل بيماري هپاتيت به كساني گفته مي شود كه ويروس هپاتيت «بي» در خونشان به مدت بيش از 6 ماه وجود داشته باشد . حال عمومي آنها خوب بوده و در بررسي آزمايشگاهي اختلالي در كار كبد آنان،‌مشاهده نشود . در چنين شرايطي ويروس به صورت مسالمت آميز در داخل بدن وجود دارد ولي آسيبي به كبد وارد نمي كند .
 
چگونه شناسايي ناقلين هپاتيت «بي»
 
در اغلب موارد به دنبال اهداي خون ومشخص شدن وجود آلودگي با ويروس هپاتيت «بي» به پزشك مراجعه مي كنند. اين افراد معمولا هيچ گونه علامتي ندارند و از آلوده بودن خود نيز اظهار تعجب مي نمايند
 
راه هاي انتقال ويروس هپاتيت «بي»
 

همان طور كه قبلا ذكر شد تنها مخزن اين عفونت ، انسان است و انتقال آن از افراد آلوده به افراد سالم صورت  مي گيرد . راه هاي انتقال عفونت عبارتند از :

  1. در مناطقي كه ميزان ناقلين زياد است، عفونت نه از طريق بند ناف،‌بلكه از طريق بدن مادر در هنگام زايمان و در جريان تماس نزديك بعد ازآن منتقل مي شود . انتقال از مادر به نوزاد مهم ترين راه انتقال در ايران بوده است .
  2. تماس جنسي با فرد ناقل هپاتيت مي تواند به انتقال عفونت منجر شود . براي ممانعت از اين امر، انجام واكسيناسيون و استفاده از كاندوم توصيه مي شود .
  3. كارمندان بيمارستان ها كه در تماس نزديك با بيماران هستند . در معرض خطر ابتلاي بيشتري  مي باشند . اين خطر به دليل آلوده شدن با خون بيمار مثلا از راه فرو رفتن سوزن آلوده به دست و يا از طريق خراش هاي پوستي است . اين خطر براي جراحان و دندانپزشكان دو چندان مي شود .
  4. استفاده از خون و فرآورده هاي خوني آلوده :‌اين مسئله به طور عمده در چند دهه قبل اتفاق مي افتاد، چون امروزه در تمامي جهان( و از جمله ايران) خون هاي اهدايي براي شناسايي ويروس هپاتيت«بي» آزمايش مي شوند ،‌خون و فرآورده هاي آن سالم هستند .
  5. استفاده از وسايل غير استريل در دندانپزشكي، سوراخ كردن غير بهداشتي گوش، خالكوبي و حجامت جزو راه هاي احتمالي انتقال عفونت تلقي مي شوند.
مهم ترين مسئله در ارتباط با ناقلين هپاتيت«بي»
 
اين بيماران هيچ گونه علامت، نشانه و ناراحتي ندارند ولي در خون و بدنشان ويروس وجود دارد،‌مهم ترين مسئله در مورد اين گروه از افراد، مراجعه به پزشك هر 6 ماه و بررسي آزمايشگاهي جهت تعيين وضعيت كبدي است . اين امر جنبه حياتي دارد و با انجام آن مي توان به فعال شدن بيماري در مراحل اوليه پي برد .
 
عاقبت ناقلين هپاتيت «بي»
 
در اكثر موارد شواهدي دال بر تخريب و التهاب سلول هاي كبدي ديده نمي شود و در واقع يك سازش و همزيستي بين ويروس و سيتسم دفاعي بدن به وجود آمده است . اين سازگاري ممكن است تا ساليان دراز باقي مانده و بيمار مشكل كبدي پيدا نكند وويروس هم چنان در حالت نهفته تا آخر عمر باقي بماند . از هر 100 نفري كه به اين حالت مبتلا هستند ،‌ساليانه يك تا دو نفر ويروس را از بدن خود پاك كرده و آزمايش Ag HBs آنها منفي مي شود . تعداد بسيار كمي از اين افراد در عرض چند سال، دچار عود بيماري شده و به اصطلاح فعاليت ويروس در بدن آنها مجددا از سر گرفته مي شود. به همين دليل است كه به حاملين هپاتيت «بي» توصيه مي شود تا جهت معاينه و انجام آزمايش هاي كبدي و بررسي وضعيتشان هر 6 ماه يك مرتبه به پزشك معالج خود مراجعه كنند. . خوشبختانه امروزه با عرضه داروهاي جديد امكان جلوگيري و يا به تاخير انداختن اين روند وجود دارند.
 
هپاتيت«سي»
 

يكي از شش ويروسي شناخته شده هپاتيت، ويروس هپاتيت «سي» است كه عامل بسياري از موارد بيماري هپاتيت ويروسي در انسان مي باشد .

تقريبا 4 ميليون نفر در آمريكا به هپاتيت «سي»مبتلا هستند و ساليانه حدود 000/170 مورد آلودگي جديدي شناسايي مي شود . امروزه هپاتيت «سي» مهم ترين دليل انجام پيوند كبد در آمريكا است . در كشور ما احتمالا 200 تا 300 هزار نفر مبتلا به اين ويروس مي باشند .
 
راه هاي انتقال هپاتيت «سي»
 
  • شراكت در سوزنها ووسايل تزريق مواد مخدرآلوده( شايعترين ومهمترين راه انتقال بيماري در ايران كه حدود 60-43 درصد موارد انتقال را تشكيل مي دهد.)
  • خالكوبي ،سوراخ كردن گوش، طب سوزني به روش غير بهداشتي
  • نفوذ از راه بريدگي هاي پوستي وزخمها
  • تماس جنسي با فرد آلوده نيز يكي از راههاي انتقال محسوب مي شود اما اين راه انتقال به اندازه هپاتيت B يا ايدز نيست .
  • انتقال در زمان نوزادي يا دوره جنيني
  • تزريق خون وفرآورده هاي خوني
هپاتيت و اعتياد
 

متاسفانه اعتياد به مواد مخدر تزريقي از علل مهم ابتلا به هپاتيت «سي» مي باشد.استفاده از سرنگ به صورت مشترك در بين معتادان به مواد مخدر مي تواند به انتقال انواع عفونت ها از جمله هپاتيت «سي» ، «بي» و ايدز منجر شود . البته اعتياد به كوكائين و استنشاق از راه بيني نيز از راه هاي انتقال بيماري است . خطر بزرگي كه معتادان به مواد مخدر را تهديد مي كند ابتلا به گونه هاي مختلف ويروس هپاتيت «سي» است كه موجب بروز بيماري با شدت بيشتر است. در اين موارد پاسخ به درمان با داروهاي ضدويروسي كم مي شود .

 

 

ايدز (AIDS) :
 
ويروس نقص ايمني اكتسابي كه به HIV معروف است ، عامل بيماري ايدز مي باشد .اين بيماري براي اولين بار در سال 1981 دربين همجنس بازان در آمريكا گزارش گرديد و در سال 1984 عامل بيماري شناخته شد . اين بيماري باعث كاهش مقاومت بدن در مقابل عوامل بيماريزا شده و بيمار در اثر عفونتهاي مختلف و سرطان از بين مي رود.
 
راههاي سرايت :
 

براساس بررسي بعمل آمده سه راه اصلي انتقال ايدز عبارتند از :

  • انتقال از طريق رابطه جنسي با فرد آلوده : رابطه جنسي  عامل انتقال حدود سه چهارم  موارد عفونت در سطح جهان مي باشد . انتقال از طريق تماس جنسي  5/8%  آلودگي به ويروس ايدز در ايران  را شامل مي شود.
  • انتقال از طريق روشهاي تزريقي: يكي از راههاي انتقال عفونت HIV تماس خوني واستفاده از خون ونيز فراورده هاي خوني آلوده مي باشد مشكل عمده در كشورهاي درحال توسعه انتقال ايدز از طريق سرنگها و وسايل آلوده توسط استفاده كنندگان موادمخدر تزريقي مي باشد. در كشور ما درحال حاضر مهمترين راه انتقال عفونت HIV اعتياد تزريقي واستفاده از سرنگهاي آلوده مشترك در بين معتادان مي باشد(65%)
  • انتقال از طريق مادر به كودك: شامل سرايت در طول حاملگي ،درحين زايمان ودرحين شيردهي مي باشد حدود يك سوم فرزندان متولد شده از مادران مبتلا به عفونت HIV ،آلوده مي شوند .

منوی سایت

    5.0.4.0
    V5.0.4.0